12-02-10

Het kleine broertje

Hallo!



Eergisteren lifte ik van Montevideo, de hoofdstad van Uruguay, naar Paysandú, een stad aan de grens met Argentinië, en geraakte ik aan de praat met de bestuurder van de auto, Daniël. De man is ingenieur en zetelt in de directie van één van de grootste stuwdammen van zijn land, die van Salto Grande. En wat bleek? Hij had enkele jaren geleden een week in Gent gezeten, aangezien zijn vrouw, die aan de universiteit van Gent heeft gewerkt in het kader van een uitwisselingsprogramma, er een jaar doorbracht. Ze werkte blijkbaar aan de faculteit Biowetenschappen aan de Coupure. Grappig om hier met iemand te spreken over de stad waar je zelf meerdere jaren van je leven hebt doorgebracht. De man kende relatief veel over België; hij wist zelfs wat over de huidige politieke situatie in ons land, iets waarvan de meesten hier van toeten noch blazen iets van afweten. (Gelijk hebben ze, trouwens.) En ... wat ik ook vooral interessant vond, was zijn opmerking dat België het Uruguay van Europa is. Interessant, omdat ikzelf ook al min of meer bizarre overeenkomsten heb bemerkt tussen België en Uruguay. 

Welke? Wel, de belangrijkste is misschien wel dat Uruguay een klein landje is dat in de schaduw leeft van zijn twee grote buren, Brazilië en Argentinië, landen die wereldwijd bekend zijn, landen die in het brein van zoveel mensen gegrift staan als exotische bestemmingen die ze in hun leven toch ooit één keer willen bezoeken. Zo valt ook België in de mentale ruimte van veel Zuid-Amerikanen in het niets tegenover Frankrijk (le pays d´amour), Nederland (Amsterdam!) of Duitsland (een land waar alles op rolletjes loopt). België? Ja, wel eens van gehoord. Ik heb het al zo vaak gezien: Zuid-Amerikanen die geïnteresseerd zijn in iedereen die van Europa komt, maar als je dan zegt dat je van België komt, staan ze daar een beetje met hun mond vol tanden te wezen ... België, dat interesseert werkelijk niemand, vooral omdat ze er zich geen voorstelling van kunnen maken. Zo vraag ik u, lezer, ook: wat weet u eigenlijk over Uruguay. Ik moet eerlijk zijn dat ik er ook niet veel over wist vooraleer ik hier de eerste stap op de pampabodem zette. 

Uruguayanen kennen net als wij hun plaats in de geglobaliseerde wereld en weten dat ze niet het centrum van die wereld zijn, iets waar een zeker percentage van de Argentijnse (en volgens meerdere bronnen ook de Braziliaanse) bevolking wel van overtuigd schijnt te zijn. Uruguay is cultureel beïnvloed door zijn twee buren, vooral door Argentinië dan. Echter, het is het enige land in Spaanssprekend Amerika dat ik bezocht waar veel naar Braziliaanse muziek wordt geluisterd, en niet alleen naar samba! Verder lijkt het carnaval in Montevideo wel een beetje op dat van Rio de Janeiro, maar dan waarschijnlijk een rustige variant ervan. Verder is het cliché hier dat de Uruguayaan de hele wereld kent vooraleer hij zijn eigen land ontdekt. Net als wij, Belgen, hebben de Uruguayanen de neiging om te kijken wat er zich buiten hun eigen grenzen afspeelt en niet enkel naar de eigen navel de staren. Weinig extreem nationalisme, een gevoel zo van: ´Het is tof om in dit land te wonen ...´ Waar kennen we dat nog van? Tegelijkertijd weet een Uruguayaan veel beter wat er zich afspeelt in zijn buurlanden dan omgekeerd. Ook vergelijkbaar, want vraag maar eens aan de gemiddelde Nederlander of Fransman wat er zich bij ons afspeelt.     

Ook in het ontstaan van de twee landen zie je een merkwaardige parallel. Uruguay is verrezen uit de angst van de twee grote buren voor elkaar. Uruguay moest aan de oevers van de Río de la Plata een buffer vormen tussen Argentinië en Brazilië. Of hoe je het ontstaan van het Koninkrijk der Nederlanden in 1815 en de afsplitsing van ons landje in 1830 ook alleen maar kan verklaren vanuit de zorg om het politiek-territoriale evenwicht in Europa te behouden. Het zou een Engelsman zijn geweest die de oplossing ´Uruguay´ heeft bedacht als compromis tussen de twee landen. Het wordt nog sterker: ik heb me gisteren laten vertellen dat het diezelfde Engelsman is geweest die ervoor gezorgd heeft dat de Europese grootmachten België als onafhankelijke staat hebben erkend. Ik zou dit eens moeten checken, maar onmogelijk is het niet, gezien de koppositie die Engeland in de toenmalige wereldorde innam en het feit dat de gebeurtenissen zich in hetzelfde tijdsbestek hebben afgespeeld. België en Uruguay zouden zo dus twee landen zijn die hun bestaan te danken (of te wijten?) hebben aan dezelfde Britse onderdaan. Interessant, nietwaar? 

Goed, voor zij die dat allemaal niets kunnen schelen, wil ik nog even wijzen op twee andere merkwaardige overeenkomsten: één, de hoofdsteden en twee, het liften. De hoofdsteden: wanneer je foto´s ziet van het Montevideo van het begin van de twintigste eeuw, zie je veel statige gebouwen en veel art déco. Vergelijk je die foto´s met hoe diezelfde plekken er vandaag bijliggen, dan kan je niet naast de algehele wanorde kijken. Het is te zeggen: er blijven vaak nog elementen van het toenmalige Montevideo over, maar die zijn in de loop van de tijd vermengd geraakt met jongere stijlen, denk: betonnen blokken en aanverwanten. Het merkwaardige is dat al die stijlen door elkaar lopen, zoals dat in Brussel het geval is. Montevideo heeft blijkbaar van eenzelfde (gebrek aan) stedelijke planning te lijden gehad. Vaak denk je: wat een raar georganiseerde stad, maar vol met juweeltjes. Een gevoel dat me telkens overkomt wanneer ik in Brussel ronddool. 

En dan nog het liften: het zal sommigen onder jullie wel verbazen dat ik, na al mijn liftervaring, stel dat in Europa uitgerekend België het beste land is om in te liften ... jawel! Nu, ik vraag me af of Uruguay datzelfde land in Zuid-Amerika is. Ik heb hier al enkele keren mijn duim in de lucht gestoken en telkens werd ik snel meegenomen. Maar goed, misschien heb ik tot nu toe gewoonweg hoerenchance gehad. 

Zo heb ik ondertussen al een groot deel van dit land doorgelift, rustig en op het gemak. En Uruguay heeft wel wat te bieden. Toegegeven, de ongelooflijk spectaculaire vergezichten die ik enkele maanden in Patagonië aanschouwde, liggen reeds ver in het geheugen. Hier vind ik daarentegen groene, rollende heuvels waarin koeien en ander vee rondgrazen, mooie stranden (aan rivieren en aan de oceaan) en enkele stuwmeren. Het is hier hoogseizoen wat wil zeggen dat veel Uruguayanen (en Argentijnen) op vakantie zijn aan de kust. Er zijn enkele badsteden die veel van Benidorm weghebben, andere zijn dan weer toegespitst op het hogere segment van de bevolking met alle protserigheid die daarbij hoort, maar daarnaast vind je ook kleine vissersdorpjes met daarrond duinen, zodat je je al snel in een woestijn aan zee waant. Die dorpjes zijn op dit moment eveneens drukbevolkt, maar het is een ander soort volk dat erop af komt: heel relaxte en ongecompliceerde sfeer, veel leuke mensen, ´s avonds feest en hier en daar optredens ... hier noemen ze dat hippiesfeer. (daarbij zeggende dat het woord ´hippie´ hier in ruimere context wordt gebruikt dan bij ons). Jawel, de kust was een voltreffer! Zo gingen Lorenza en Steffano (Italië), Liset (Peru) en ikzelf van het ene plekje naar het andere. Uitschieters waren Barra de Valizas, een ´hippiedorpje´zoals hierboven beschreven, en Cabo de Polonio, ook al een hippiedorpje (zonder licht) waar je zeehonden kan waarnemen (je kan ze tot op een meter benaderen!) en waar Manu Chao zelve een huis schijnt te bezitten. Cabo de Polonio is een kaap in de zee waarop dus een dorpje ligt met veel vrijheid en blijheid. Er zijn verder prachtige stranden en wanneer wij er waren, superhoge golven! Toch wel één van de uitschieters op deze reis. 

Een andere uitschieter was San Gregorio de Polanco, een dorpje in het geografische midden van Uruguay. Het ligt aan een stuwmeer aan het einde van een regionale weg. Wat maakt dit dorpje nu zo uniek? Moeilijk te zeggen, maar laat me een poging ondernemen. Beeld je in: een slaperig dorpje met geschilderde huizen aan een meer, een camping aan het begin van een schiereiland waardoor je omringd wordt door water, zalig weer (ook de regen was zalig), witte stranden met veel bomen om je hangmat aan op te hangen, ´s avonds een verfrissende bries die van over de rivier / het stuwmeer komt aanzetten, een totale afwezigheid van muggen, een opkomende volle maan terwijl je aan de andere kant een rode zon ziet ondergaan, enzovoort! Maar wat mijn verblijf van tien dagen écht speciaal maakte waren de mensen met wie ik op de camping zat. Er waren namelijk enkele families aanwezig uit Uruguay zelf, uit Argentinië en eentje uit Oostenrijk, en iedereen had wel iets interessants te zeggen. Zo werd mijn verblijf aldaar ook een uitwisseling van ideeën en kwam ik beter te weten welke topics de denkende, reflecterende Argentijn / Uruguayaan bezig houden. Die zijn vooral het geklungel van de politieke klasse en de toenemende onveiligheid die het sociaal leven meer en meer lam dreigen te maken. Buenos Aires wordt steeds weer voorgesteld als een soort Babylon waar geweld en terreur heersen. Nu, alles is relatief. De stad van de tango is bijlange niet de onveiligste stad waar ik ooit geweest ben, maar volgens de locals was het er in het verleden veel veiliger. Ik denk dat één en ander ook wel opgeklopt wordt door de media, want als je naar het Argentijnse ´nieuws´ (bewust tussen aanhalingstekens) op TV kijkt, dan gaat het urenlang over overvallen, vendetta´s en dergelijke, zo lang er maar bloed bij aan te pas komt. 

In Uruguay dan weer is de recentelijke verkiezing van Mújica, een ex-guerrillero die nu net president geworden is, een hot topic. Het is de tweede linkse regering op rij. Voor 2005 had Uruguay nooit een echt linkse regering, maar nu is het dus de tweede op rij. Vele mensen met wie ik spreek zijn erg opgetogen over Mújica en zijn links front (het ´Frente Amplio´ - het ´Breed Front´, een verzameling van partijen die het hele linkse spectrum van de politiek bezetten). Ik hoor vaak dat de dingen de laatste vijf jaren erg verbeterd zijn, dit in tegenstelling tot Argentinië waar ik eigenlijk alleen maar negatieve zaken hoor over hun regeringsleiders. Het is interessant om te zien welke weg Latijns-Amerika inslaat. Steeds meer landen krijgen een linkse regering (Chili is echter het tegenvoorbeeld met de recentelijke aanstelling van een rechtse, VS-vriendelijke president), maar de verschillen in aanpak zijn groot tussen de landen. De linkse trend die zich doorzet is bijlange niet altijd een nabootsing van Chavez´ Venezuela, hoewel dat land natuurlijk wel de trendsetter was. Mújica was gisteren nog op TV. Hij hield een toespraak voor een groep ondernemers om hen duidelijk te maken dat ze niet moeten vrezen om onteigend te worden of om plots twee keer zoveel belastingen te moeten betalen. Hij schijnt dus veel gematigder te zijn in zijn aanpak dan Chavez. Maar goed, nu nog de uitwerking. Natuurlijk hoor je hier ook de andere kant van het verhaal: opmerkingen die vergelijkbaar zijn met uitspraken die je zo vaak bij ons hoort: ´Nu ga ik meer belastingen moeten betalen om mensen te onderhouden die niet willen werken.´ - ´Met de linkse regering hebben alleen de delinquenten nog maar mensenrechten.´ ...

In San Gregorio, daar op de camping, lulden we er uren op los, tijdens de middag in de hangmat of ´s avonds onder de volle maan die reflecteert in het water van het stuwmeer, bij één of meerdere potten bier. Zalig! Alex, het mannelijke hoofd van de Oostenrijkse familie had eveneens een hele hoop interessante dingen te zeggen. Hij is een soort profesor Barabas. De man heeft in Oostenrijk het eerste energieloze huis gemaakt: al zijn elektriciteit haalt hij uit zonnepanelen op zijn dak (hij verkoopt zelfs twee derde van de opgewekte energie door aan de Oostenrijkse staat). Verder is het in zijn huis steeds 21 graden, zonder gebruik van chauffage of airconditioning. Hij heeft ons op een avond uitgelegd hoe dit in zijn werk gaat. De belangrijkste kernwoorden zijn isolatie en verluchting. Ik bespaar jullie de godganse uitleg, maar blijkbaar heeft hij dat toch voor elkaar gekregen. Meer dan dat: wanneer hij na een anderhalf jaar reizen met zijn familie terugkeert, wachten hem een hele hoop nieuwe projecten. Blijkbaar werkt zijn concept dus wel. Je hebt, eeuwig knelpunt, wel heel wat geld nodig voor zo´n huis. Barabas heeft eveneens een website: http://www.z-haus.at/. Bouwlustigen moeten er maar eens gaan kieken ...
Goed, terug naar de reis ... Na tien dagen San Gregorio keerde ik terug naar Montevideo om er naar de llamada´s te gaan. Dat zijn carnavalsoptochten waarbij sexy, schaars aangeklede en met pluimen gedecoreerde dames dansen op ritmes die aangegeven worden door een leger van drums. Verschillende groepen trekken door de straten, geflankeerd door een menigte die toekijkt, meeklapt en -danst. 
Ja, inderdaad, het doet nogal denken aan het beeld dat we hebben van het carnaval van Rio, hoewel - ik heb het al aangehaald - dat laatste waarschijnlijk veel uitbundiger is.
Verder waren er ook murga´s, een soort van mengeling van cabaret, a capellazang en theater. Verschillende groepen (veelal mannen) treden op en nemen met veel humor de dagdagelijkse realiteit op de korrel. De murga´s waren eigenlijk nog veel meer de moeite dan de llamada´s, het zijn echt prachtig opgezette shows waaraan de groepen het hele jaar werken. De uniforms die gebruikt worden geven blijk van echt meesterschap. Hoewel ik natuurlijk bijlange niet alle grappen begreep (ook al omdat er vaak een grondige kennis van het Uruguayaanse reilen en zeilen wordt verondersteld), heb ik toch wel vaak strijk gelegen van het lachen. Maar ... zoals ik al opmerkte, is het niet enkel humor. Elke murga vertelt ook een verhaal, vaak erg origineel. Als je ooit rond carnaval in Montevideo moest zijn, een echte aanrader! 
In de stad verbleef ik in het appartement van Mauricio, een kerel die heel actief is in couchsurfing (voor de leken onder jullie: een soort moderne internetversie van huisruil). Elke nacht verbleven er dan ook 4 à 6 personen, wat tot enig plaatsgebrek leidde, maar wat toch wel heel plezant was. Via Mauricio leerde ik ook een hele hoop Montevideaanse vrienden van hem kennen. Hij organiseerde namelijk een feestje toen ik er was. Bleek dat de gasten allemaal mensen zijn die bij elkaar in de lagere school hadden gezeten en die zich via facebook terug waren tegengekomen. De facebookgeneratie is internationaal!
 
Ondertussen zit ik dus in Paysandú. Ik ben hier een bezoek aan het brengen aan een familie die ik in San Gregorio heb leren kennen. En zo blijven we dus bezig en bezig, want ook aan de Argentijnse kant van de grens ga ik een familie bezoeken die ik daar leerde kennen. Maar dat zal voor de volgende keer zijn. 
Hieronder vinden jullie de foto´s. Geniet ervan en stuur af en toe eens een bericht naar mijn e-mailadres, zodat ik een beetje op de hoogte blijf van jullie bezigheden. 

Gegroet en tot het volgende bericht!
005

Het homohuwelijk zal binnenkort waarschijnlijk legaal zijn in heel Argentinië. Dat is het nu al in de zuidelijke provincie Santa Cruz. Deze rechtse krant ziet het allemaal niet meer zitten: ´Argentina es sodoma´...


008
Een muurschildering in Buenos Aires. De man in het blauw is Carlos Gardel, de bekende tangozanger die lang in Buenos Aires woonde, maar (waarschijnlijk) afkomstig was uit Tacuarembó in Uruguay. Over de nationaliteit van Gardel woeden dan ook verhitte discussies ...

027
Isla Martin Garcia, een Argentijns eiland in Uruguayaans water. Veel vlinders (en muggen!). 

062
Isla Martin Garcia. Het dorpstheater dat in realiteit meer een soort verzamelplaats is dan een theater.

067
Kanonnen die het woelige verleden van het eiland Martin Garcia concretiseren. Het eiland is in de loop van de geschiedenis van de inheemse indianen, Portugezen, Brazilianen, Argentijnen en Uruguayanen geweest.  

087
Op de terugweg van Isla Martin Garcia. In de verte zie je de wolkenkrabbers van Buenos Aires liggen.

097
In het huis van Laura in Buenos Aires. Niets typischer Argentijns dan een parrilla (barbecue)!  

108
Puerto Madero in Buenos Aires. De brug is de Puente de las Mujer (Brug van de vrouw). Waarom? Kweenie.

117
Een foto vanuit de boot van Buenos Aires naar Colonia in Uruguay. De wolken die je ziet waren de voorhoede van een elektrische storm.

135
Vanaf deze foto zitten we in Uruguay. Barra de Valizas.

145
Te voet van Barra de Valizas naar Cabo de Polonio moet je een rivier oversteken. Goeie observatieplek ...

151
Met Steffano, Lorenza (Italië) en Liset (Peru) op weg naar Cabo de Polonio.

193
Zeehonden op Cabo de Polonio.

200
Eén van de huisjes op Cabo de Polonio.

206
Tijdens de terugweg van Cabo de Polonio naar Barra de Valizas.

208
Tussen Cabo de Polonio en Barra de Valizas vind je overal zeehondenlijkjes ...

235
Vlak bij de oude stad van Montevideo ...

243
Montevideo: alles door elkaar, het Teatro Solis in hartje centrum met daarvoor vuilnisophalers te paard.

264
Plaza de Independencia aan de ene kant.

265
Plaza de Independencia aan de andere kant. Wat een contrast, nietwaar?

268
Een foto van Montevideo vanuit het restaurant van het Radisson hotel.

274
In Uruguay zijn ze ook bezig met de mensen erop te wijzen wat de effecten van roken zijn. Deze is eerder ludiek, andere zijn iets meer hardcore ... (Vertaling: Lijkt hij op jou?)

278
Een gebouw in Montevideo.

284
´Zonder justitie keren ze terug.´ De apen zijn de dictators en hun mannetjes.  

285
Clublokaal van de Tupamaros, de ex-guerrilleros, die nu dus mee aan de macht zijn.

289
Waarom Montevideo echt wel een relaxte stad is: op enkele honderden meters van het centrum: waterpret! 

306
Montevideo, het Palacio Legislativo.

316
Ikzelf slurpend van een mate, dé Uruguayaanse drank bij uitstek. Het rehydrateert je en helpt de spijsvertering. Je ziet de mensen dan ook overal mate drinken: in het busstation, op de fiets (populair in Uruguay), in het voetbalstadion ...

329
Villa Serrana, een slapering dorpje in de heuvels.

355
Salto del Penitente, een zalige plek om te zwemmen. Regio Minas, Uruguay.

369
De groene heuvels in de omgeving van Minas.

385
Laguna de los Cuervos in de buurt van Minas, een klein paradijsje.

409
Zonsondergang over de Río de la Plata in Piriápolis.

001
San Gregorio de Polanco in het centrum van Uruguay. Het stuwmeer stond dermate hoog dat de koeien door het water moesten stappen. Normaal zijn dat allemaal strandjes.

008
De maan die boven het stuwmeer opreist.

020
Op het schiereilandje van San Gregorio.

024
Een beetje strand blijft over.

040
Eén van de beschilderde huizen in San Gregorio.

045
Naderend onweer boven San Gregorio.

050
Samen met enkele bonte vogels op de camping van San Gregorio.

061
Onderweg naar Montevideo.

068
De llamada´s. Shake that booty.

076
Vlaggenzwaaier tijdens de llamada´s.

084
Las Llamada´s.

111
Feestje bij Mauricio thuis! Buena onda! (Goeie sfeer!)

131
Een sticker in een benzinestation de ´de slechte sfeer´ verbiedt.

140
Eén van de murga´s in Montevideo.

141
De kathedraal van Paysandú.

p002
In Paysandú staan er nog veel van dit soort koloniale huizen. Het was vroeger een belangrijke haven, mar die is nu niet meer actief. Ook de brouwerij Norteña werd overgekocht door AmBev waardoor duizenden mensen hun werk verloren! (Lang leve de multinationals!) Resultaat: veel werkloosheid vandaag ...

p003
De rivier Uruguay buiten zijn oevers.

p012
Paysandú, zonsondergang.

15:51 Gepost door Peter in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |